Ποια αρχή είναι αρμόδια για FATCA και CRS στην Κύπρο;

Το Τμήμα Φορολογίας της Κύπρου λειτουργεί ως αρμόδια αρχή για FATCA και CRS: εκδίδει οδηγίες, παρέχει τα ηλεκτρονικά κανάλια υποβολής δηλώσεων και ανταλλάσσει τις σχετικές πληροφορίες με τον IRS και με άλλες φορολογικές διοικήσεις. Το Υπουργείο Οικονομικών έχει την πολιτική και νομοθετική ευθύνη, ενώ η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (CySEC) επιβλέπουν τις χρηματοπιστωτικές οντότητες από πλευράς διακυβέρνησης, κινδύνων και AML/CFT.

Πώς εφαρμόζεται το FATCA στην Κύπρο στην πράξη;

Η Κύπρος έχει συνάψει Model 1 Intergovernmental Agreement (IGA) με τις ΗΠΑ για το FATCA. Οι κυπριακές Αναφέρουσες Χρηματοπιστωτικές Οντότητες ταυτοποιούν U.S. Reportable Accounts βάσει των κανόνων δέουσας επιμέλειας, συλλέγουν τις απαραίτητες αυτοβεβαιώσεις και λοιπά έγγραφα και στη συνέχεια υποβάλλουν τις ετήσιες δηλώσεις FATCA προς το Τμήμα Φορολογίας σε προκαθορισμένο XML μορφότυπο. Το Τμήμα Φορολογίας διαβιβάζει τα δεδομένα στον IRS, σύμφωνα με τους όρους του IGA.

Πώς αλληλεπιδρούν FATCA, CRS και QI για τις κυπριακές χρηματοπιστωτικές οντότητες;

Για τις κυπριακές χρηματοπιστωτικές οντότητες, FATCA και CRS καθορίζουν κυρίως τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και την υποβολή στοιχείων στο Τμήμα Φορολογίας, ενώ το QI Regime ρυθμίζει την παρακράτηση φόρου στις ΗΠΑ, την τεκμηρίωση των δικαιούχων και την κατανομή ευθύνης μεταξύ intermediaries. Κρίσιμα δεδομένα, όπως η φορολογική κατοικία, οι U.S. indicia, οι U.S. TINs, τα GIINs και τα στοιχεία πραγματικών δικαιούχων, πρέπει να είναι συνεπή σε όλα τα καθεστώτα. Το κυπριακό πλαίσιο AML/KYC λειτουργεί ως κοινή βάση (approved KYC στο Cyprus Attachment) πάνω στην οποία μπορεί να «χτιστεί» η συμμόρφωση με FATCA, CRS και QI.

Κύπρος — Ρυθμιστικό πλαίσιο (FATCA, CRS & QI)

Τελευταία ενημέρωση: 24 Νοε 2025

Κύπρος — Ρυθμιστικό πλαίσιο

Επισκόπηση των βασικών νομικών πηγών, αρμοδιοτήτων και τεχνικών προτύπων στην Κύπρο αναφορικά με FATCA (Model 1 IGA), το Common Reporting Standard (CRS) και το καθεστώς U.S. Qualified Intermediary (QI) – με έμφαση στις διασυνδέσεις και τα πρακτικά σημεία προσοχής για τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Βασικά σημεία

Η Κύπρος εφαρμόζει Model 1 IGA για το FATCA: οι κυπριακές Αναφέρουσες Χρηματοπιστωτικές Οντότητες (Reporting FIs) υποβάλλουν στοιχεία στο Τμήμα Φορολογίας, το οποίο τα διαβιβάζει στον IRS.
Το CRS έχει ενσωματωθεί μέσω της Οδηγίας DAC2 της ΕΕ και κυπριακής νομοθεσίας, με ετήσια υποβολή στοιχείων και αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών.
Το QI παραμένει καθεστώς των ΗΠΑ (IRS), αλλά λαμβάνει υπόψη τους κυπριακούς κανόνες AML/KYC ως approved KYC στο Cyprus Attachment.

Σε ποιους απευθύνεται;

Τράπεζες και συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα
Εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, θεματοφύλακες, διαχειριστές κεφαλαίων και ΟΣΕΚΑ/ΟΕΕ
Ασφαλιστικές επιχειρήσεις με προϊόντα με χρηματική αξία ή/και συνταξιοδοτικά χαρακτηριστικά
Κάθε οντότητα που, βάσει FATCA/CRS, ταξινομείται ως Αναφέρουσα Χρηματοπιστωτική Οντότητα

1) Νομικές πηγές (ενδεικτικά)

Πεδίο	Πηγή	Περιεχόμενο / εστίαση
FATCA (διακρατικό επίπεδο)	Διακυβερνητική Συμφωνία ΗΠΑ–Κύπρου (Model 1 IGA) για τη βελτίωση της διεθνούς φορολογικής συμμόρφωσης και την εφαρμογή του FATCA	Καθορίζει τον ορισμό των κυπριακών Reporting FIs και των U.S. Reportable Accounts, τους κανόνες δέουσας επιμέλειας και υποβολής στοιχείων, καθώς και το πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ Κύπρου και IRS.
FATCA (εθνικό επίπεδο)	Εθνικές διατάξεις για την εφαρμογή του FATCA (τροποποιήσεις στον Περί Αξιολόγησης και Είσπραξης Φόρων Νόμο και συναφείς Κανονισμοί); Εγκύκλιοι / Οδηγίες του Τμήματος Φορολογίας και της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου	Ενσωματώνουν τις υποχρεώσεις FATCA στο κυπριακό δίκαιο: υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων από τα ιδρύματα, ρόλος του Τμήματος Φορολογίας ως αρμόδιας αρχής, κυρώσεις και πλαίσιο εμπιστευτικότητας για τα ανταλλασσόμενα δεδομένα.
CRS / AEOI	OECD Common Reporting Standard και Σχέδιο Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών (MCAA); Οδηγία DAC2 (2014/107/ΕΕ) και ενσωμάτωσή της στο κυπριακό δίκαιο; Οδηγίες του Τμήματος Φορολογίας για CRS	Υποχρεώνει τις κυπριακές χρηματοπιστωτικές οντότητες να ταυτοποιούν μη φορολογικούς κατοίκους Κύπρου και ελέγχοντα πρόσωπα, να συλλέγουν αυτοβεβαιώσεις (self-certifications) και να υποβάλλουν ετήσιες ηλεκτρονικές δηλώσεις CRS για αυτόματη ανταλλαγή με χώρες–εταίρους.
QI	IRS Qualified Intermediary Agreement (τρέχουσα έκδοση); Attachment for Cyprus (approved KYC rules)	Ρυθμίζει το καθεστώς παρακράτησης φόρου στις ΗΠΑ και τη τεκμηρίωση δικαιούχων (W-8/W-9 κ.λπ.) για εισόδημα από πηγές ΗΠΑ. Το Cyprus Attachment αναγνωρίζει συγκεκριμένους κυπριακούς κανόνες AML/KYC ως αποδεκτούς για σκοπούς QI, με πρόσθετες απαιτήσεις του IRS.
AML / KYC	Περί της Πρόληψης και Καταστολής της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες Νόμος (AML Νόμος) και τροποποιήσεις; Κατευθυντήριες γραμμές της Κεντρικής Τράπεζας, της CySEC και της ΜΟΚΑΣ	Καθορίζουν υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας πελατών, αναγνώρισης πραγματικών δικαιούχων, συνεχούς παρακολούθησης και τήρησης αρχείων. Αποτελούν τη βάση για FATCA/CRS due diligence και για την αξιολόγηση reason-to-know στο πλαίσιο QI (approved KYC).
Προστασία δεδομένων	Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR); Κυπριακή νομοθεσία εφαρμογής του GDPR; Τραπεζικό / επαγγελματικό απόρρητο και φορολογικές διατάξεις περί εμπιστευτικότητας	Παρέχουν το νομικό πλαίσιο για τη συλλογή, χρήση και διαβίβαση προσωπικών και φορολογικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής διαβίβασης στο πλαίσιο FATCA και CRS, καθώς και κανόνες για ενημέρωση υποκειμένων, διατήρηση δεδομένων και μέτρα ασφαλείας.

2) Αρμόδιες αρχές και αρμοδιότητες

Τμήμα Φορολογίας Κύπρου (Tax Department) –
Αρμόδια αρχή για FATCA και CRS: εκδίδει οδηγίες, λειτουργεί τα ηλεκτρονικά κανάλια υποβολής FATCA/CRS δηλώσεων, λαμβάνει και ελέγχει τα XML αρχεία και ανταλλάσσει πληροφορίες με τον IRS και άλλες φορολογικές διοικήσεις.
Υπουργείο Οικονομικών –
Πολιτική και νομοθετική ευθύνη για διεθνή φορολογική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της σύναψης / υλοποίησης του FATCA IGA και της συμμετοχής σε CRS/DAC2.
Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου –
Πιστωτική εποπτεία και κανονιστικό πλαίσιο για τράπεζες και άλλες εποπτευόμενες οντότητες. Οι απαιτήσεις της σε θέματα διακυβέρνησης, διαχείρισης κινδύνων και AML/CFT επηρεάζουν άμεσα την οργάνωση της συμμόρφωσης με FATCA/CRS/QI.
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CySEC) –
Εποπτεία εταιρειών επενδυτικών υπηρεσιών, οργανισμών συλλογικών επενδύσεων κ.λπ., οι οποίες αποτελούν συχνά Αναφέρουσες Χρηματοπιστωτικές Οντότητες για FATCA/CRS και μπορεί να λειτουργούν ως QIs ή non-QI intermediaries.
Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης (MOKAS) –
Μονάδα χρηματοοικονομικών πληροφοριών (FIU) της Κύπρου· λαμβάνει αναφορές ύποπτων συναλλαγών και καθορίζει προσδοκίες ως προς CDD/Beneficial Ownership, επηρεάζοντας την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για FATCA/CRS/QI.
Internal Revenue Service (IRS, ΗΠΑ) –
Αρμόδια αρχή για την εγγραφή FATCA (GIIN) και για το QI Regime: συνάπτει QI/WP/WT agreements, λαμβάνει FATCA και QI reports και αξιολογεί τις περιοδικές πιστοποιήσεις των QIs.

3) FATCA ↔ CRS ↔ QI: διασυνδέσεις

Συνεπής ταξινόμηση και αναγνωριστικά –
Ταξινόμηση πελατών (φυσικό/νομικό πρόσωπο, χρηματοπιστωτικό ίδρυμα/NFE), φορολογικοί κατοικίες, αμερικανικά στοιχεία (U.S. indicia), GIIN, U.S. TIN και στοιχεία πραγματικών δικαιούχων πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένα σε όλα τα καθεστώτα (FATCA, CRS, QI) και τα υποστηρικτικά συστήματα, ώστε να αποφεύγονται ασυμφωνίες μεταξύ δεδομένων Τμήματος Φορολογίας και IRS.
Εξαιρούμενες οντότητες και προϊόντα –
Τα Annexes του FATCA IGA για την Κύπρο περιλαμβάνουν exempt beneficial owners, deemed-compliant FIs και εξαιρούμενους λογαριασμούς· η μεταχείρισή τους στο CRS/DAC2 μπορεί να διαφέρει. Απαιτείται χωριστή ανάλυση για συνταξιοδοτικά ταμεία, κυβερνητικούς φορείς και ειδικά προϊόντα.
Αξιοποίηση του AML/KYC πλαισίου –
Το κυπριακό AML πλαίσιο δίνει ένα κοινό baseline για KYC/CDD. Πάνω σε αυτό χτίζονται οι επιπλέον έλεγχοι FATCA/CRS (indicia checks, self-certifications, tax residency management), καθώς και οι απαιτήσεις τεκμηρίωσης QI και reason-to-know, ώστε να μειώνεται η διπλή δουλειά.
Διαχωρισμός «reporting» και «withholding» –
FATCA/CRS στην Κύπρο εστιάζουν στην δέουσα επιμέλεια και στην αναφορά στοιχείων στο Τμήμα Φορολογίας (και μέσω αυτού σε άλλες φορολογικές διοικήσεις). Το QI καθεστώς, αντίθετα, ρυθμίζει την παρακράτηση φόρου σε εισόδημα από πηγές ΗΠΑ, τις αιτήσεις φορολογικών συμβάσεων και την κατανομή ευθύνης στην αλυσίδα των intermediaries. Απαιτείται σαφής κατανομή ρόλων μεταξύ Tax, Operations, Front Office και Compliance.

4) Τεχνικά και λειτουργικά πρότυπα (high-level)

Μορφότυπα αρχείων και υποβολή –
Οι δηλώσεις FATCA/CRS υποβάλλονται σε συγκεκριμένα XML σχήματα, βασισμένα σε OECD/IRS schemas και κυπριακές τεχνικές προδιαγραφές, μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Τμήματος Φορολογίας. Απαιτείται υποστήριξη versioning και ασφαλούς κρυπτογράφησης / μεταφοράς.
Έλεγχοι, διορθώσεις και τροποποιήσεις –
Τα ιδρύματα πρέπει να διαθέτουν διαδικασίες για χειρισμό κανόνων επικύρωσης, απορρίψεων αρχείων και σφαλμάτων σε επίπεδο εγγραφών, καθώς και για έγκαιρη υποβολή corrected ή amended αρχείων (π.χ. διόρθωση TIN, φορολογικής κατοικίας ή υπολοίπων λογαριασμών).
Change management –
Τυχόν αλλαγές σε CRS (π.χ. CRS 2.0), σε οδηγίες του Τμήματος Φορολογίας, στο AML πλαίσιο ή στους κανόνες του IRS για FATCA/QI πρέπει να περνούν μέσα από τυποποιημένη διαδικασία: impact assessment, updates σε πολιτικές/διαδικασίες, αλλαγές σε συστήματα, UAT και εκπαίδευση.
Διακυβέρνηση και τεκμηρίωση –
Πολιτικές, manuals, RACI, αποτελέσματα ελέγχων, συμφωνίες δεδομένων (reconciliations), καθώς και αρχείο επικοινωνίας με τις αρχές πρέπει να τηρούνται, ώστε να υποστηρίζουν ελέγχους του Τμήματος Φορολογίας, εποπτικών αρχών και IRS QI periodic reviews.

5) Εσωτερικοί σύνδεσμοι στον ιστότοπο

Κύπρος — κεντρική σελίδα: Φορολογία ΗΠΑ για τράπεζες στην Κύπρο
Μηχανισμοί αναφοράς & τεχνική υλοποίηση (Κύπρος): Αναφορές & τεχνολογία
Εποπτεία & κυρώσεις (Κύπρος): Έλεγχοι, reviews & κυρώσεις

Επικοινωνήστε μαζί μας Πίσω στην σελίδα Κύπρου

Σημείωση: Η παρούσα σελίδα παρέχει μια πρακτική σύνοψη και δεν αποτελεί νομική ή φορολογική συμβουλή. Σε περίπτωση αμφιβολίας, θα πρέπει πάντα να ανατρέχετε στα πλέον πρόσφατα επίσημα κείμενα και οδηγίες (FATCA IGA ΗΠΑ–Κύπρου, εθνικές διατάξεις εφαρμογής, CRS/DAC2, οδηγίες Τμήματος Φορολογίας, AML/KYC νομοθεσία, GDPR και συναφή κείμενα, καθώς και το IRS QI Agreement και το Cyprus Attachment).