Nederland — Regelgevend kader (FATCA, CRS/AIA & QI)

Laatst bijgewerkt: 20 november 2025

Nederland — Regelgevend kader

Overzicht van de belangrijkste rechtsbronnen, bevoegdheidsverdeling en technische standaarden in Nederland voor FATCA (Model-1-IGA), CRS/AIA en het QI-regime – met nadruk op praktische implementatie bij banken en andere financiële instellingen.

Kernpunten

  • FATCA via een Model-1-IGA: Nederlandse financiële instellingen rapporteren aan de Belastingdienst, die de gegevens doorstuurt naar de IRS.
  • CRS/AIA volgens OECD-standaard: automatische uitwisseling van rekeninggegevens via de Belastingdienst met deelnemende staten.
  • QI blijft een Amerikaans regime (IRS), maar maakt gebruik van in Nederland erkende KYC-regels (Approved KYC).

Voor welke instellingen?

  • Banken, kredietinstellingen, beleggingsondernemingen, beheermaatschappijen en custodians
  • Levensverzekeraars en andere verzekeraars met relevante spaar- en beleggingsproducten
  • Overige rapporterende financiële instellingen in de zin van FATCA/CRS

1) Rechtsbronnen (selectie)

GebiedBronInhoud / focus
FATCA (internationaal) Overeenkomst Nederland–VS ter verbetering van de internationale naleving van belastingplicht en implementatie van FATCA (NL IGA, Model-1) incl. Bijlage I/II Definities, due-diligence-verplichtingen en rapportagegegevens; Bijlage II bevat vrijgestelde Nederlandse financiële instellingen en producten.
FATCA/CRS (nationaal) Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen; Wet uitvoering Common Reporting Standard; beleidsbesluit/Leidraad FATCA/CRS Nationale uitvoering van NL IGA en CRS: aanwijzing rapporterende instellingen, omvang van de gegevenslevering, rapportage via het gegevensportaal FATCA/CRS en nadere invulling van open normen.
CRS/AIA OECD Common Reporting Standard (CRS) + Nederlandse implementatiewetgeving Verplichting voor Nederlandse FI’s om het fiscale woon- of vestigingsland vast te leggen, self-certifications te verzamelen en rekeninggegevens over in het buitenland belastingplichtige personen te rapporteren.
QI IRS QI Agreement; QI Attachment for the Netherlands; lijst met Approved KYC-regels US-bronbelasting- en documentatieregime; Nederlandse Wwft-KYC wordt als «Approved KYC» erkend voor QI-doeleinden, mits voldaan aan de voorwaarden in het attachment.
Wwft/KYC Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en uitvoeringsbesluiten; leidraden van DNB/AFM Identificatieplicht en cliëntonderzoek, UBO-vaststelling, voortdurende monitoring; vormt de basis voor de datakwaliteit die hergebruikt wordt in FATCA/CRS/QI-processen.
Gegevensbescherming Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), Uitvoeringswet AVG, fiscale geheimhoudingsregels Grondslag voor verwerking en doorgifte van klantdata in het kader van internationale rapportage, informatieplicht richting klanten, bewaartermijnen en beveiligingsvereisten.

2) Bevoegdheden en rolverdeling

  • Belastingdienst: competente autoriteit en centrale ontvangende instantie voor FATCA- en CRS-rapportages; beheert het gegevensportaal FATCA/CRS, voert technische validaties uit en stuurt gegevens door naar buitenlandse belastingdiensten en de IRS.
  • De Nederlandsche Bank (DNB): prudentieel toezicht op banken en andere financiële instellingen; ziet onder meer toe op integere en beheerste bedrijfsvoering, inclusief Wwft-compliance en datakwaliteit.
  • Autoriteit Financiële Markten (AFM): gedragstoezicht op financiële markten en producten; relevante raakvlakken met klantinformatie, productstructuren en informatieverstrekking.
  • Ministerie van Financiën: verantwoordelijk voor wet- en regelgeving (implementatie van NL IGA en CRS), beleidsbesluiten en guidance rond internationale gegevensuitwisseling.
  • IRS (VS): toezichthouder op QI-regime en FATCA-compliance aan Amerikaanse zijde; beheert GIIN-registraties en beoordeelt QI-certificeringen en Periodic Reviews.

3) Grensvlakken: FATCA ↔ CRS ↔ QI

  • Eén klantbeeld, meerdere regimes: dezelfde basisdata (identiteit, fiscale woonplaats, TIN/US TIN, UBO-structuur) worden gebruikt voor FATCA, CRS en QI. Inconsistenties tussen de datasets leiden vaak tot vragen of correctieverzoeken.
  • Vrijstellingen onder Bijlage II vs. CRS-plicht: dat een instelling of product onder FATCA als «niet-rapporterend» is aangewezen, betekent niet automatisch een vrijstelling onder CRS. Klassificatie moet per regime worden beoordeeld.
  • Herbruik van Wwft-KYC: Wwft-processen kunnen dienen als fundament voor FATCA/CRS-due diligence en QI-documentatie, mits aanvullende FATCA/CRS-indicatoren, self-certifications en procedures voor «change in circumstances» duidelijk zijn ingebouwd.
  • Operationele integratie: veel instellingen hanteren één geïntegreerde klant-/rekeningclassificatie met specifieke mapping naar FATCA-velden, CRS-velden en QI-status om dubbele vragenlijsten en inconsistenties te vermijden.

4) Technische vereisten (high-level)

  • Rapportages worden elektronisch aangeleverd via het gegevensportaal FATCA/CRS van de Belastingdienst, in door de Belastingdienst goedgekeurde XML-formaten en volgens de geldende specificaties en validatieregels.
  • Financiële instellingen moeten processen hebben voor versiebeheer van schema’s, technische specificaties en berichtenstructuren, plus testscenario’s vóór onboarding in de productieomgeving.
  • Correcties en aanvullingen verlopen via aangepaste of vervangende berichten; intern moet herleidbaar zijn welke klant- en rekeningdata aan een specifieke rapportage ten grondslag liggen.
  • Juiste landcodes, rolcodes (reporting vs. sponsoring FI), GIIN en identificatoren zijn essentieel voor correcte routering naar de juiste buitenlandse belastingdienst en/of de IRS.
Neem contact met ons op Naar de Nederland-hubpagina
Let op: Deze pagina biedt een praktijkgerichte samenvatting voor compliance- en tax-teams. Bij twijfel of tegenstrijdige informatie zijn steeds de actuele officiële documenten leidend (NL IGA met bijlagen, Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen, Wet uitvoering CRS/FATCA, OECD-CRS, IRS QI Agreement, Wwft en leidraden van Belastingdienst, DNB en AFM).